ناباروریجام جم آنلاين: از شهرستان... تا تهران با ميني‌بوس 5 ساعت راه است و آنها دو سه شب پيش، اين راه را از شهر خودشان تا مركز فوق‌تخصصي ناباروري آمده‌اند كه رازشان را فاش كنند و بگويند صاحب فرزند نمي‌شوند، اما مشكل‌شان جدي‌تر از اين حرف‌هاست...
 
 
 
 
 
آنها نمي‌دانند كه چه طور ممكن است پس از چهار سال ازدواج هنوز.... مساله اين است كه.... حتي خجالت مي‌كشند دردشان را بگويند، فقط سرخ مي‌شوند و سرشان را پايين مي‌اندازند، اما پزشك معالج شان مي‌گويد «بيماري جسمي ندارند، مساله آنها نوعي اختلال جنسي است كه با آموزش صحيح حل مي‌شود.»
زن و مرد هر دو تحصيل‌كرده‌اند. طاهره، كارشناس ارشد يكي از رشته‌هاي علوم انساني است و حميد، دكتراي همان رشته را دارد و در دانشگاه درس مي‌دهد، اما هيچ كدام از آنها درباره مسائلي كه امروز از پزشك مركز مي‌شنوند آگاهي نداشته‌اند، نه پيش از ازدواج و نه حتي پس از آن.
طاهره شرم داشته به مركز بيايد، اما حميد گفته است حالا كه شنيده‌هاي‌شان را از اين و آن امتحان كرده‌اند و نتيجه نگرفته‌اند، چه اشكالي دارد به مركز درمان ناباروري هم سري بزنند؟
آزمايش‌ها را كه گذرانده‌اند، فهميده‌اند جزو 40 درصد زوج‌هايي نيستند كه در آنها، زن نابارور است. جزو 40 درصد زوج‌هايي كه مرد، نابارور است هم نيستند. جزو 10 درصد زوج‌هايي كه هر دو طرف، نابارور هستند هم به حساب نمي‌آيند و حتي در گروه 10 درصد زوج‌هاي ناباروري كه دليل ناباروري‌شان ناشناخته است هم نمي‌گنجند و آن وقت، پزشكان معالج در طبقات بالايي مركز به آنها گفته‌اند «چرا به كلينيك سلامت جنسي در طبقه همكف سري نمي‌زنيد؟» و آنجا بوده كه هر دو فهميده‌اند ازدواج‌شان، پس از 4 سال هنوز يك ازدواج «به وصال نرسيده» است.
طاهره و حميد تنها زوجي نيستند كه بدون بيماري جسمي، دچار اختلال جنسي هستند. آن طور كه دكتر سيدعلي آذين، كه در يك مركز فوق تخصصي ناباروري فعاليات مي‌كند ، مي‌گويد: «بيش از 50 درصد زوج‌هايي كه به دليل اختلال جنسي به كلينيك ويژه اين مركز مراجعه مي‌كنند هيچ بيماري جسمي ندارند و فقط به دليل ناآگاهي و محروميت از آموزش‌هاي صحيح براي برقراري يك ارتباط موفق، دچار مشكلات جدي در زندگي زناشويي‌شان شده‌اند.
ناباروریچرا مي‌آيند؟
بجز طاهره و حميد، فقط يك زوج ديگر در سالن كلينيك سلامت جنسي به انتظار نشسته‌اند. مرد حاضر نيست چيزي بگويد اما زن جوان آهسته نجوا مي‌كند «ديگر مثل گذشته نيستم....» و حرفش با هيس كشيده شوهرش، نصفه مي‌ماند. پسري جوان هم بيرون از سالن قدم مي‌زند و حاضر نيست چيزي بگويد جز چند كلمه «دو جنسي هستم. مي‌خواهم جراحي كنم.»
شايع‌ترين مشكل مردان مراجعه‌كننده به كلينيك، براساس گفته‌هاي آذين، «اختلال نعوظ» و«انزال پيش از موعد» است و زنان را «بي‌ميلي جنسي» به كلينيك مي‌كشاند.
به اعتقاد او وقتي حرف از اختلالات جنسي مي‌شود حتي در به كار بردن واژه‌ها هم بايد محتاط بود. براي مثال او اصرار دارد مردم و رسانه‌ها به جاي اصطلاح «سرد مزاجي» از اصطلاح «كمبود ميل جنسي» استفاده كنند: «اگر بگوييد سردمزاجي، يعني فرد ذاتا از نظر جنسي سرد است، در حالي كه وقتي مي‌گوييد كسي دچار كمبود ميل جنسي است، يعني مي‌توان با مشاوره و برخي درمان‌ها مشكلش را حل كرد.»
اين عضو هيات علمي جهاد دانشگاهي از ميان افرادي كه براي مشاوره به كلينيك مراجعه كرده‌اند، زني را به ياد مي‌آورد كه دچار كمبود ميل جنسي شده بود، اما هيچ مشكل فيزيكي نداشت و پس از چند جلسه مشاوره مشخص شد او و همسرش، در طول روز دائما با هم مشاجره مي‌كنند و دليل كاهش ميل جنسي زن همين بوده است. زوج ديگري هم بوده‌اند كه ازدواج اجباري‌شان باعث كاهش ميل جنسي هر دو طرف شده بود.
مرداني هم به كلينيك مراجعه كرده‌اند كه دليل مشكل‌شان در ارتباط، صرفا اضطراب شديد بوده است و پس از درمان اضطراب، كاملا احساس سلامت مي‌كنند و....
آذين تاكيد مي‌كند «حل مشكل جنسي يك زوج، بدون حضور هر دو طرف دشوارتر مي‌شود حتي اگر مشكل اصلي به ظاهر از سوي يكي از آنها باشد.»
جاي خيلي‌ها خالي است
متوسط سني مراجعه‌كنندگان به اين كلينيك، براساس آمارگيري ماهانه‌اي كه در آن انجام مي‌شود، كمتر از 30 سال است، گرچه اين رقم نشان مي‌دهد زوج‌هاي جوان به سلامت جنسي‌شان اهميت مي‌دهند، مدير مركز به بخش منفي اين جريان هم فكر مي‌كند: تقريبا در همه كلينيك‌هاي سلامت جنسي جاي نوجوان ها، زوج‌هاي ميانسال و سالمندان هنوز خالي است.
او، نگران نوجوان‌هايي است كه بدون آموزش‌هاي جنسي لازم وارد دنياي بزرگسال‌ها مي‌شوند و مي‌خواهند اطلاعاتي را كه نياز دارند نه از مبادي صحيح، بلكه از راه‌هايي نامطمئن مثلا گروه‌هاي همسالان يا سايت‌هاي اينترنتي كسب كنند و معلوم نيست اين منابع تا چه حد درست و بدون سوءنيت اطلاعات را ارائه بدهند.
او نگران زوج‌هاي ميانسال و سالمندي است كه نمي‌دانند براي حفظ رضايت‌شان از زندگي و جلوگيري از بسياري از بيماري‌هاي رواني، بايد ارتباط جنسي‌شان را در زندگي مشترك حفظ كنند؛ نگران زنان يائسه‌اي است كه عرف اجتماعي و باورهاي نادرست آنها را به اين نتيجه رسانده كه زندگي جنسي‌شان به پايان رسيده است و باور نمي‌كنند كه از نظر علمي و با در نظر داشتن افزايش اميد به زندگي، آنها پس از يائسگي مي‌توانند تا سال‌ها به فعاليت جنسي‌شان ادامه دهند.
نگران همه دخترها و پسرهاي جواني است كه خيال مي‌كنند تنها شروط لازم براي ازدواج، سربازي رفتن پسر و منفي بودن آزمايش ابتلا به اعتياد و بيماري‌هاي مقاربتي است و نمي‌دانند كه بدون آموزش مهارت‌هاي جنسي، زندگي مشترك‌شان مي‌لنگد و از آمارهاي اعلام شده از سوي وزارت بهداشت و قوه قضاييه بي‌خبرند؛ مثلا نمي‌دانند كه كمتر از چهار سال پيش، كارشناسان در كنگره ملي سلامت و خانواده اعلام كردند 50 تا 60 درصد طلاق‌ها در كشور به دليل مشكلات جنسي است و هنوز هم اين مشكل يكي از پنج علت اصلي طلاق در كشور محسوب مي‌شود.
نياز زياد است، مراجعه اندك
گرچه طبقاتي كه به درمان ناباروري و سقط‌هاي مكرر اختصاص دارد، هميشه شلوغ و پر رفت و آمد است، كلينيك سلامت جنسي در طبقه همكف شلوغ نيست و تعداد مراجعانش در روز گاهي به شمار انگشت‌هاي دست مي‌رسد، اما خلوتي اين كلينيك سلامت جنسي و كلينيك‌هاي سلامت جنسي ديگر ـ كه شمارشان در كشور بسيار اندك است ـ همان طور كه آمارها گواهي مي‌دهند، دليل بر بي‌نيازي مردم از آموختن مهارت‌هاي جنسي نيست، بلكه براي بسياري از زوج‌ها، داشتن مشكلي جنسي در زندگي مشترك، رازي مگوست كه ترجيح مي‌دهند براي حل آن به راه‌هاي ديگري بجز مراجعه به كلينيك سلامت جنسي متوسل شوند.
آذين به نكته‌اي كه باعث بي‌ميلي زوج‌ها به مشاوره جنسي شده است اشاره مي‌كند «درمان ناباروري و استفاده از خدمات كلينيك‌هاي سلامت جنسي هنوز تحت پوشش بيمه نيست و اين يعني متاسفانه متوليان سلامت در كشور، هنوز چنين مسائلي را جزو جنبه‌هاي مهم سلامت افراد نمي‌دانند.»
طاهره و حميد كه از اتاق مشاوره بيرون مي‌آيند، قدم تند مي‌كنند و بسرعت از كنار زن و مرد جوان نشسته بر صندلي‌هاي نارنجي سالن انتظار، مي‌گذرند. مشكل آنها، گرچه مشكل بسياري از زوج‌ها در سراسر كشور است، فقط شمار اندكي از آنها مثل طاهره و حميد جرات مي‌كنند براي حلش به كلينيك بيايند. زوج جوان كه بلند مي‌شوند تا به اتاق مشاوره بروند، زن نرسيده به در اتاق آهسته به مرد مي‌گويد «شايد بهتر باشد به دكتر بگوييم كه ما....» و حرفش باز با هيس كشدار شوهرش نيمه‌تمام مي‌ماند.
كلينيك سلامت جنسي چندان شلوغ نيست، اما كمي مراجعان اين مركز به معني بي‌نيازي مردم از آموختن مهارت‌هاي سلامت جنسي نيست
مريم يوشي‌زاده / گروه جامعه